Üç Büyük Baharat Kentinin Yükselişi ve Çöküşü

Michael Krondl’ın Haçlı Seferleri’nden Doğu’daki cennet arayışlarına, Ümit Burnu’nun keşfinden küreselleşmenin ilk adımlarına, yemek kültüründen sömürgeciliğe, baharatların hem yemek tarihinde hem de dünya tarihinde oynadıkları rolü ele alan çalışması Lezzet Fetihleri - Üç Büyük Baharat Kentinin Yükselişi ve Çöküşü, C. Aslı Kutay’ın çevirisiyle, İletişim Yayınları’ndan 4 Eylül’de yayımlanacak.

Krondl, Baharat imparatoru olmuş üç büyük kenti odağına alarak baharat kokularıyla dolu bir tarih anlatısı sunuyor. Tarçın, zencefil, kimyon, karanfil, kakule, muskat, karabiber... Doğudan, bilinmeyen diyarlardan gelen onlarca çeşit baharatla yemeklerini lezzetlendiren, damaklarını şenlendiren Batılıların baharat ticaretini tek başlarına ele geçirme hamlesi sadece Avrupa’nın değil, dünyanın kaderini de değiştirmişti: Baharatlar zamanla Venedik kadırgalarında taşınan “gizemli” tılsımlar, Haçlıların devasa ticaret gemilerine yü klenen egzotik hazineler olmaktan çıkıp Felemenk Doğu Hindistan Şirketi’nin ambarlarına boşaltılan alelade ama çok kârlı ticari mallara dönüştü. Baharatların Venedik, Lizbon ve Amsterdam’ı sırasıyla dünyanın en zengin şehirleri haline getirip Avrupalıları âdeta “medeniyetin taşıyıcıları” kılan yolculuğu, dünyanın öbür ucundaysa köle ticaretini, soykırımları, sömürgeciliği yerleştirdi.

“... karabiber öğütücünüzdeki buruşuk küçük kırmızı taneler Avrupa’nın dünya sahnesine girişinin ve dünyayı fethedişinin işaretini vermişti. Küreselleşmenin kökeni doğrudan baharat ticaretine dayandırılabilir.” 

​Görsel: Vasco da Gama’nın Kozhikode seferi serisinden “Malların Boşaltılması”, Portekiz kralı Manuel için yapılmış duvar halısı, 1504